بسم الله الرحمن الرحیم


حضرت آیت الله سید حسن ابطحی در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی در مشهد مقدس در خانواده ای متدین چشم به دنیا گشود معظم له از استعداد و حافظه سرشاری برخوردار بود. لذا توانست قرآن‌ را در سن شش ‌سالگي در مكتب ‌خانه‌ ای به‌ پايان‌ برساند، ( ایشان می فرمودند: فراموش نمیکنم روزی که قرآن را تمام کرده بودم، بیستم شهریور سال ۱۳۲۰ بود که متفقین وارد ایران شده بودند و اوضاع ایران بسیار نا امن شده بود ).
سپس پدر معظم له ایشان را به دبستان تدین که مدرسه ای اسلامی بود و مرحوم آیة الله آقای حاج شیخ غلام حسین تبریزی ( عبد خدائی ) تاسیس کرده بود فرستاد و دروس‌ ابتدائي را در آن مدرسه در مشهد مقدس فراگرفتند.

سلام

معظم له در کنار پدرشان در سن شش سالگی


در سن پانزده سالگی در مدرسه علميه نواب مشهد مقدس‌ به‌ تحصيل‌ علوم‌ عربی و ادبی پرداختند و وارد حوزه‌ علميه‌ خراسان‌ شدند و پدر بزرگوارشان‌ ايشان‌ را در همان‌ سنين‌ نوجوانی معمم‌ فرموده‌ و ایشان را مفتخر به لباس مقدس روحانیت نمودند.
bio2

در مدرسه نواب در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی نفر دوم از سمت راست


حضرت آیت الله سید حسن ابطحی پس از تكميل دروس سطوح حوزوی در مشهد مقدس، در سال ۱۳۳۱ هجری شمسی به حوزه علميه قم عزيمت نموده و به تکمیل سطوح فقه و اصول در نزد اساتید حوزه علمیه قم مبادرت فرمودند. و از سال ۱۳۳۴ هجری شمسی از درس خارج مرحوم آيت الله بروجردی و آيت الله خمينی و آيت الله شريعتمداری و آيت الله داماد رضوان الله تعالی عليهم استفاده كردند و از مباني فقهی و اصولی اين بزرگان بهره مند گرديدند.
bio3

در مزارع اطراف قم در ایام طلبگی در سال ۱۳۳۲ هجری شمسی نفر اول از سمت راست

ايشان‌ در كنار دروس‌ فقهی و اصولی در سنين‌ جوانی در امور سياسی وارد شده‌ تا جائی كه‌ از ياران‌ نزديك‌ نواب‌ صفوی رهبر فدائيان‌ اسلام‌ شدند و تا آخرین روزهای زندگی مرحوم نواب صفوی با ایشان بودند. معظم له درباره آشنائی خود با مرحوم نواب صفوی چنین می فرمودند: من شنیدم که مرحوم نواب صفوی را بخاطر کشتن احمد کسروی که حکم ارتدادش صادر شده بود به زندان قصر برده بودند و من بوسیله مرحوم آیت الله شریف رازی در زندان به دیدن ایشان رفتم و مورد لطف ایشان قرار گرفتم این دوستی ادامه داشت. تا انکه مرحوم شهید نواب صفوی از زندان آزاد شد و من مکرر با مرحوم شهید نواب صفوی مسافرت های پر فائده ای داشتم بخصوص در سفر کاشان که با شهید خلیل طهماسبی و مرحوم آیت الله شریف رازی قبل از مسافرت شهید نواب صفوی به کاشان رفتیم و اوضاع را برای ورود ایشان آماده کردیم.
حضرت آیت الله سید حسن ابطحی در سال‌ ۱۳۳۵ به‌ خاطر دستگيری فدائيان‌ اسلام‌ و تضعيف‌ آيت‌ الله كاشاني با اسم‌ مستعار به عراق رفته و از درس آیات عظام مرحوم شاهرودی، حكيم، خوئی و سيد عبد الهادی شيرازی استفاده كرده و بعد به خاطر اهميت مقام علمی مرحوم‌ آيت‌ الله العظمی بروجردی و سائر مدرسين‌ بزرگ‌ قم، به‌ قم‌ برگشتند و تا آخر عمر مرحوم‌ آیت الله بروجردی درحوزه علميه‌ قم‌ اقامت‌ كرده‌ و از درس‌ ايشان‌ استفاده‌ كرده، و از اين‌ راه‌ به‌ درجه‌ اجتهاد نائل‌ گرديدند.
bio4

حضرت‌ آيت الله سيد حسن‌ ابطحي بالاي‌ حسينيه‌ تهراني ها در كربلا با جمعي از بانيان‌ حسينيه

آيت‌ الله سيد حسن‌ ابطحی پس‌ از رحلت‌ مرحوم‌ آيت‌ الله العظمی بروجردی به‌ مشهد مقدس‌ زادگاه‌ خويش‌ مراجعت‌ نموده‌ و به‌ خدمات‌ دينی از قبيل‌ ساختن‌ مساجد و مدارس‌ علميه‌ و مديريت‌ چهار مدرسه‌ علمی در مشهد و تربيت‌ طلاب‌ علوم‌ دينی و مبلغين‌ پرداخته‌ و در محله سعد آباد مشهد كه‌ در آن‌ زمان‌ مركز اجتماع‌ مسلك‌ منحرف‌ بهائيت‌ بود براي‌ خنثی كردن‌ فعاليت های آنها و بلكه‌ متفرق‌ نمودن‌ آنان‌ مسجدی به‌ نام‌ مسجد صاحب الزمان‌ ارواحنا ‌فداه‌ ساختند و حتي ميدان‌ جلوی مسجد و خياباني كه‌ منتهی به‌ ميدان‌ مي شود را در همان‌ زمان‌ به‌ نام‌ ميدان‌ و خيابان‌ صاحب ‌الزمان‌ ارواحنا فداه رسما نامگذاری كردند.
اگر چه‌ این کار در آن‌ زمان‌ چون دولت‌ هويدا روی كار بود و كاملا بر شاه‌ تسلط داشت‌، کار بسیار مشکلی به نظر می رسید اما حضرت‌ آيت‌ الله ابطحی با كمال‌ قدرت‌ پشت‌ جريان‌ را گرفتند كه‌ اين‌ امر حتی منتهی به‌ معزول‌ شدن‌ استاندار آن‌ وقت‌ كه‌ اجازه‌ نامگذاری خيابان‌ و ميدان‌ را صادر كرده‌ بود، گرديد. ولي معظم‌ له‌ اين‌ نام‌ را حفظ كردند و امروز هم همچنان مسجد، ميدان‌ و خيابان‌ به‌ نام‌ صاحب ‌الزمان‌ روحی و ارواح‌ العالمين‌ لتراب‌ مقدمه‌ الفداء معروف‌ است.
bio5

مسجد صاحب الزمان ارواحنا فداه واقع در میدان صاحب الزمان

معظم له‌ تا سال‌ ۱۳۶۰ در مساجد متعددی در مشهد مقدس‌ از جمله‌ مسجد برقي ها ـ مسجد صاحب ‌الزمان ارواحنا فداه‌ و مسجد حسين‌ بن‌ علي عليهما السلام‌ امام جماعت بودند و در زمان‌ خفقان‌ رژيم‌ شاه‌ كه‌ تبليغات دينی با محدوديت هایی روبرو بود، در هر هفته‌ حدود دويست نفر‌ از روحانيين‌ را براي‌ تبليغ‌ دين‌ به روستاهای اطراف مشهد می فرستادند تا مردم را ارشاد نمايند. اين‌ امر مقارن‌ با انقلاب‌ به‌ اصطلاح‌ سفيد شاه‌ بود كه‌ در طي آن‌ روحانيت‌ به‌ مخالفت‌ با شاه‌ و اقدامات‌ وی برخاسته بودند.
bio6

بازدید حضرت آیة الله شریعتمداری و همراهان از طبقه دوم مسجد صاحب الزمان ارواحنا فداه

در سال‌ ۱۳۴۱ معظم‌ له كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی را تاسيس‌ نمودند. هدف‌ ايشان‌ از اين‌ اقدام‌ آن بود كه‌ اگر جوانها سوالاتشان‌ را مطرح‌ كنند، عقده‌ها، گره‌ها و مشكلات‌ فكری و دينی خود را بيان‌ كنند و جواب‌ صحيحي دريافت‌ نمايند در دين‌ خود راسخ‌ تر و در عقايدشان‌ محكم تر خواهند بود لذا در مدت‌ چهل و سه ‌سال هر هفته‌ در كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی لااقل‌ به‌ سی سوال‌ فلسفی و اعتقادی پاسخ‌ داده ‌می شد كه‌ اكثر سوالات‌ بايگانی شده ‌و ده ها جلد كتاب‌ به ‌عنوان ‌پاسخ‌ به ‌سوالاتی كه ‌در كانون ‌بحث‌ و انتقاد دينی مطرح ‌شده‌، طبع ‌و نشر گرديده‌ است.
bio7

گوشه ای از جلسات کانون بحث و انتقاد دینی در طبقه دوم مسجد صاحب الزمان ارواحنا فداه

معظم له ابتداء یعنی در سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۳ در خیابان شاهرضا نو سابق ساختمانی را برای کانون بحث و انتقاد دینی اجاره نمودند و تا سال ۱۳۴۳ مشغول پاسخ دادن به سوالات و برنامه های فرهنگی در آنجا بودند و سپس به چهار راه شهداء مقابل باغ نادری ساختمان بزرگی را یکی از تجار محترم مشهد در اختیار ایشان گذاشت و در آنجا با فعالیت بیشتری به کار خود ادامه دادند سپس در سال ۱۳۴۷ که مسجد صاحب الزمان ساخته شد کانون بحث و انتقاد دینی را به طبقه فوقانی آن مسجد در تالار نسبتا بزرگتری انتقال دادند و تا سال ۱۳۵۶ در آنجا با توسعه بیشتری فعالیت می کردند.
bio10

گوشه ای از جلسات کانون بحث و انتقاد دینی

معظم له در كانون بحث و انتقاد دينی تا سال ۱۳۵۷ براي توريست هايی كه از جهان غرب به طرف خاورميانه و به خصوص ايران سرازير می شدند با وجود محدوديت‌های سياسي، برنامه‌ای ‌ طراحي كردند كه‌ آنان‌ را برای تحقيق‌ درباره‌ دين‌ مقدس اسلام دعوت كرده و با اسلام آشنا نمايند.
لذا دعوتنامه هائی با نقشه كامل ايران تهيه و آنها را به توريست هائی که از مرزهای مختلف ايران وارد ایران می شدند، می دادند تا آنان را به مشهد و از مشهد به ساختمان قديمی كانون بحث و انتقاد دينی راهنمايی کند و سپس در آن محل با حضور مترجم هايی به زبان های مختلف‌، ‌معظم له به ‌بحث ‌و گفتگو و پاسخ‌ به‌ سوالات‌ مي پرداختند.
bio8

در مسجد صاحب ‌الزمان‌ كه ‌يك ‌مهندس‌ فرانسوي‌ به‌ دين‌ مقدس‌ اسلام‌ مشرف شده‌ در حضور حضرت آيت الله سيدحسن‌ ابطحي سخنراني ميكند و جناب آقاي سيد غلامرضا سعيدي‌ نويسنده ‌معروف ترجمه‌ ميكند

لذا صدها نفر به ‌آن محل ‌مراجعه ‌كرده ‌و جمع‌ زيادی ‌از آنان ‌به ‌دين مقدس ‌اسلام‌ مشرف ‌شدند كه ‌ميان ‌آنان مسيحی، كمونيست‌ و از مسالك ‌ديگر وجود داشت ‌كه‌ عكس ‌و شرح‌ حال ‌آنها در بعضي از كتاب های كانون‌ بحث‌ و انتقاد ديني ثبت‌ شده ‌است‌.
در سال ۱۳۵۷ یکی از محترمین مشهد در کنار میدان راهنمائی هزار متر زمین برای سه طبقه ساختمان کانون به معظم له اهداء می کند و وقتی ایشان می خواهند کانون بحث و انتقاد دینی را در آنجا بنا کنند از طرف سازمان امنیت شاهنشاهی جلوگیری می شود لذا معظم له مجبور می گردد که آن زمین را در معرض فروش بگذارند و در کنار مسجد صاحب الزمان در میدان صاحب الزمان ارواحنا فداه مشهد ساختمان فعلی کانون بحث و انتقاد دینی را بدون مجوز شهرداری بسازند.
bio9

پنج‌ نفر از افرادی که به‌ دين‌ مقدس‌ اسلام‌ مشرف‌ شده‌اند با موسس كانون‌ بحث‌ و انتقاد ديني در تصویر دیده می شوند

ولی متاسفانه پس از ساختمان اولین روز افتتاح تالار معظم کانون بحث و انتقاد دینی با اولین روز حکومت نظامی قبل از انقلاب اسلامی ایران مواجه می شود و آن مجلس را تا اول انقلاب اسلامی ایران از طرف ساواک تعطیل می کنند ولی بعد از انقلاب دوباره کانون بحث و انتقاد دینی مشغول فعالیت می شود و تا سال ۱۳۷۴ به فعالیت های ارزنده ای دست می یابد و در سال ۱۳۷۴ که حضرت آیة الله سید حسن ابطحی که برای توسعه فعالیت های دینی به تهران و قم می روند و مدت کوتاهی خودشان در جلسات حاضر نمی شوند از طرف بعضی از مسئولین، آن مرکز تعطیل تلقی می شود و چون در پروانه کانون بحث و انتقاد دینی نوشته شده که اگر کانون به هر عللی تعطیل شد باید آنرا به مراکز خیریه دیگر واگذار نمایند لذا بوسیله وزیر اطلاعات آقای دری نجف آبادی به ایشان ابلاغ می شود که باید تمام اموال کانون به دفتر تبلیغات قم اهداء گردد و این عمل بالاخره انجام می شود ولی کانون بحث و انتقاد دینی چون موسسه رسمی و ثبت شده کشور است به فعالیت های خود ادامه داده و معظم له نگذاشتند که آن تعطیل گردد.
bio11

کانون بحث و انتقاد دینی شعبه قوچان

در مدت ۴۴ سال از عمر کانون معظم‌ له‌ در زمان رژیم شاه برای بزرگداشت‌ ارزش های علمی و شخصيت های پاک و متقی با همه‌ مشكلاتی كه‌ وجود داشت‌ از دانشمندان‌ با عظمت‌ دينی و سياسی دعوت‌ مي نمودند و آنها در سخنراني ها و گاهی پاسخ‌ به‌ سوالات‌ مطالب‌ دينی و سياسی که مورد توجه شان بود مطرح‌ می کردند که از آن جمله مرحوم شهید هاشمی نژاد، شهید دکتر بهشتی، شهید دکتر باهنر، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله جعفر سبحانی و سایر بزرگان از این قبیل بودند. و در تمام امور معظم له به مامورین امنیتی بخاطر مسئولیتی که داشتند پاسخگو بودند ( در کتاب مجموعه آثار یاران امام به روایت اسناد ساواک که از طرف وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی منتشر شده پس از مقدمه ای می نویسد: سید حسن ابطحی فعالیت زیادی در مشهد دارد کانونی بنام کانون بحث و انتقاد تاسیس نموده که در آن مشکلات جوانان پاسخ داده می شود سید عبد الکریم هاشمی نژاد نیز با سید حسن ابطحی همکاری می نماید این دو نفر مدرسه ای نیز ساخته اند که طلاب را در آنجا مسکن می دهند ).
مرحوم شهید آیت الله دکتر بهشتی در سخنرانی پر شوری که در کانون بحث و انتقاد دینی مشهد داشتند معظم له را به ادامه این کار تشویق می فرمودند و آن قدر نظم جلسه معظم له را مجذوب کرده بود که توجه فرزندشان را به نظم جلسه معطوف کردند.
bio15

از راست‌ به‌ چپ‌ افرادی كه‌ نشسته‌ اند، ۱- آيت الله سيد حسن‌ ابطحی ۲ـ آيت الله دكتر شهید بهشتی ۳ـ مرحوم‌ آيت الله شهيد هاشمی نܸژاد ۴ـ آقاي‌ سلامتيان‌ ۵ـ حجة الاسلام‌ و المسلمين‌ آقای هادی خامنه‌ ای

مرحوم حجة الاسلام و المسمين آقاي سيد محمدعلی وزيری موسس كتابخانه عظيم وزيری در يزد، آنقدر مجذوب پاسخ سئوالات کانون بحث و انتقاد دینی شدند که در دفتر یادبود کانون بحث و انتقاد دینی از آن به عظمت یاد کردند.
bio16

بازديد مرحوم حجة الاسلام والمسمين آقاي سيد محمد علي وزيری موسس كتابخانه عظيم وزيری در يزد، نفر دوم از راست

مرحوم آقای دكتر كلب عابد تقوی هندی رئيس دانشگاه اسلامي علي گره هند در سخنانی از فعالیت های کانون بحث و انتقاد دینی تقدیر کردند و آنرا در عالم اسلام بی نظیر معرفی فرمودند.

آقاي‌ حاج‌ عبد الجبار آخوند ميرزا علي امام‌ جمعه‌ منطقه‌ آق قلا که از اهل سنت هستند در روز نیمه شعبان در جلسات کانون بحث و انتقاد دینی حضور یافت و تحت تاثیر سخنان آیت الله سید حسن ابطحی قرار گرفت. آقاي‌ حاج‌ بايرام‌ آخوند سلاق را مي توان‌ به عنوان یکی از هدایت یافتگان کانون بحث و انتقاد دینی نام‌ برد.
مراجع‌ تقليد براي‌ تشويق‌ مراجعين‌ از كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی ديدن می كردند و با كمك های مادی و تبليغاتی شان‌ مردم‌ را به‌ مراجعه‌ به‌ آن‌ دعوت‌ می نمودند. از آن جمله‌ مرحوم آیت الله ميلانی که بسیار علنی پشتیبانی از کانون بحث و انتقاد دینی فرموده و آن را در زمان رژیم شاه حجت برای سایر جلسات معرفی می فرمودند.
مرحوم آیت الله حاج سيد عبدالله شیرازی خودشان و فرزندانشان مکرر در کانون بحث و انتقاد دینی حضور می یافتند و معظم له را تشویق می نمودند - مرحوم آیت الله حاج سید محمد کاظم شریعتمداری هر زمان از قم برای زیارت به مشهد مقدس مشرف می شدند از کانون بحث و انتقاد دینی دیدن می کردند و موسس آنرا مورد تشویق قرار می دادند - مرحوم آیت الله حاج سید محمد رضا گلپايگانی از کانون بحث و انتقاد دینی دیدن کردند و آیة الله ابطحی را مورد لطف خود قرار دادند .
bio18

بازدید مرحوم حضرت آیت الله حاج سید کاظم شریعتمداری از کانون بحث و انتثاد دینی

بازدید مرحوم حضرت آیت الله سید عبدالله شیرازی رحمة الله علیه و فرزند ایشان حجة الاسلام و المسلمین سید محمد علی شیرازی و هیئت همراه از ساختمان جدید کانون بحث و انتثاد دینی واقع در میدان صاحب الزمان
معظم‌ له‌ در كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی كه‌ پايگاهی برای ‌مبارزه ‌با فساد و ظلم‌ رژيم‌ ستمشاهی بود به‌ تنوير افكار جوانان می پرداختند و آنها را با عواقب شوم بيدادگری و فشار حكام ستمگر آشنا می نمودند. به همين دليل‌ بارها از طرف ‌سازمان‌ امنيت‌ شاه ‌تحت‌ تعقيب‌ قرار گرفته ‌و گاهي به ‌تعطيل ‌شدن ‌كانون بحث ‌و انتقاد دينی و يا مانع ‌شدن ‌از گسترش فعالیت های ‌مهمی كه ‌برای ‌كانون ‌منظور شده ‌بود، منجر می گرديد.
معظم‌ له‌ با دانشمندان ‌و رجال‌ سياسي پس‌ از انقلاب‌ همكاری ‌و همفكری ‌مي كردند ولي در تمام ‌اين مدت ‌بيشتر از هر چيز به‌ پايه‌ های ‌فكری ‌مردم ‌مسلمان ‌و تحكيم‌ عقايد اسلامي آنها می پرداختند. آيت‌ الله‌ سيد حسن‌ ابطحی رحمة الله علیه معتقد بودند كه‌ اگر مبانی اعتقادی جوانان‌ محكم‌ شود و تهذيب‌ نفس‌ مسئولين‌ و مديران‌ حكومتي عملی گردد آنان‌ بهتر می توانند به‌ اهميت‌ انقلابی كه‌ حضرت‌ امام ره‌ براساس‌ مباني واقعي اسلام‌ بوجود آورده اند، پايبند و مومن‌ باشند و اين انقلاب‌ را به‌ ثمر برسانند و بلكه‌ آن‌ را به‌ تمام‌ جهان، در زير سايه‌ امام‌ عصر ارواحنا فداه صادر نمايند. معظم ‌له‌ معتقد بودند كه‌ اگر مساله‌ ولايت‌ فقيه‌ به‌ معناي‌ آنكه‌ مرجع‌ تقليد و آن‌ كسی كه‌ جای امام‌ عصر ارواحنا فداه به‌ عنوان‌ ولی امر مسلمين‌ می نشيند، و دارای شرایطی که امام حسن عسکری علیه السلام در روایت معروفی بیان داشتند باشد و آن شخص مطاع‌ عموم‌ شيعيان‌ صد در صد واقع‌ گردد و همه‌ از او اطاعت‌ كنند و ولايت‌ فقيه‌ در بين‌ شيعيان‌ منسجم‌ شود، هيچ‌ آسيبي به‌ ملت‌ مسلمان‌ و مملكت‌ اسلامي از هيچ ناحيه ای نخواهد رسيد.
bio19

جلسه کانون بحث و انتقاد دینی

معظم ‌له‌ در كنار كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی به‌ تاسيس‌ كتابخانه‌ ای مشغول‌ گرديدند كه‌ مرجع‌ اهل‌ علم ‌و دانش‌ بود. ايشان‌ شعباتی از كانون‌ بحث‌ و انتقاد دينی در شهرهای مختلف‌ ايران‌ مانند شهر مقدس‌ مشهد، شهر مقدس قم، تهران، اصفهان، شیراز، سیرجان، نيشابور، قوچان، كاشمر، شوش و رشت تشكيل‌ داده بودند. در سال‌ ۱۳۴۲ كه‌ قضيه‌ انجمن های ايالتي و ولايتی و انقلاب‌ سفيد شاه‌ مطرح‌ شده‌ بود و بنا بود علمای مبارز حوزه‌ علميه‌ مشهد با علما و مراجع‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌ وحدت‌ داشته‌ باشند، علما و مراجع ‌مشهد معظم له‌‌ را برای وساطت‌ و هماهنگی اين‌ مساله‌ مهم، انتخاب‌ نموده‌ و ايشان‌ مكرر از مشهد به‌ قم ‌و از قم‌ به‌ مشهد مراجعت‌ می كردند و با آنكه‌ در آن‌ زمان‌ اين‌ عمل‌ كار بسيار خطيری محسوب‌ مي شد، ايشان‌ به‌ خوبی بدان‌ عمل‌ كردند و موجبات‌ وحدت‌ بين‌ علما و مراجع‌ تقليد را فراهم‌ می نمودند.
نمودار اين‌ طرز فكر و عمل‌ ايشان‌، مقاله‌ مفصلی است‌ كه‌ در كتاب « ديدگاه ها » معظم له آن را به رشته نگارش درآوردند و در آن راه های وحدت بين علما و دانشمندان را توضيح داده اند.
bio20

معظم له در کتابخانه

سفر های معظم‌ له‌ به‌ خارج‌ از كشور برای‌ تبلیغ ‌دین مقدس اسلام‌:


۱ ـ سفر به‌ هندوستان‌:

آیت‌ الله‌ سید حسن‌ ابطحی رحمة الله علیه در سفرهای‌ مكرری‌ كه‌ به‌ هندوستان‌ داشتند، در مورد مذاهب‌ مختلفی كه‌ در هندوستان‌ رسمیت‌ داشت‌ تحقیق‌ فرموده‌ و آماری‌ از مسلمانان‌ هند و شیعیان‌ آنجا و مبلغینی كه‌ به‌ تبلیغ‌ مذهب‌ تشیع‌ مشغول اند جمع‌ آوری‌ كرده‌ و گزارشی از كلیه‌ امور و مسائل‌ آنها به ‌مراجع‌ تقلید ارائه‌ دادند. در یكی از این‌ مسافرتها كه‌ قبل‌ از انقلاب‌ اسلامی صورت گرفت اختلاف‌ شدیدی‌ را كه‌ بین‌ شیعه‌ و سنی در هند بوجود آمده ‌بود، حضرت آیت الله شریعتمداری، ‌معظم‌ له ‌را برای‌ تحكیم‌ محبت‌ و وحدت‌ بین‌ فرق‌ اسلامی اعزام‌ می دارند و ایشان‌ با سخنرانی ها و ملاقات های‌ پی در پی با شخصیت های‌ بزرگ‌ شیعه‌ و سنی موفقیت‌ كاملی در این‌ خصوص‌ پیدا میكنند. در آخرین سفری که معظم له به هند می روند بعنوان « معتمر علماء هند » بوده که جمعی از علماء و دانشمندان شیعه از ممالک مختلف دعوت بودند و دستور کار این بود که به امور علماء شیعه هند رسیدگی شود و آنها را در تبلیغات کمک کنند. این برنامه به ریاست مرحوم شهید آیة الله سید مهدی حکیم سالها ادامه داشت تا آنکه آن مرحوم در خرطوم بوسیله عوامل بعثی عراق ترور شد و شهید گردید و بعد از ایشان ریاست آن معتمر به عهده آیة الله سید محمد موسوی واگذار شد. ایشان قبلا در هندوستان بودند و بخاطر فعالیت های ضد بعثی، دولت هندوستان مانع ایشان از اقامتشان در هند شد و فعلا در لندن به فعالیت های فرهنگی و رسیدگی به امور علماء شیعه هند موفق اند .
bio21

معظم له هنگام ورود به لكنهو با استقبال گرم علماء و مردم پر محبت هندوستان روبرو می شوند

۲- سفر دیگری به هندوستان:

معظم‌ له‌ در سفرهای‌ متعددی‌ كه‌ به‌ هندوستان‌ داشتند، با رهبران‌ و فلاسفه‌ مذاهب‌ سیك‌ و هندو و دانشمندان علوم مختلف در دانشگاه های علی گره و آگره و غیره‌ بحث هایی انجام‌ داده‌ و امتیازات‌ دین‌ اسلام‌ را بیان‌ كردند و در لكنهو و دانشگاه‌ آگره‌ و مدرسة الواعظین‌ و سلطان ‌المدارس‌ و حوزه‌ علمیه‌ شهر بنارس‌ و در معتمر علمای‌ هند و در دربار حسینی بمبئی و در خوجه‌ مسجد شهر بمبئی و در احمد آباد كجرات‌ به‌ عنوان‌ یوم‌ الحسین‌ و در جاموی‌ كشمیر با حضور صدها دانشمند مذاهب‌ مختلف‌ درباره‌ حضرت‌ اباعبدالله الحسین‌ علیه السلام و در دارالندوه‌ لكنهو كه‌ زیر نظر ابوالحسن‌ ندوی‌ مفتی اهل‌ سنت‌ اداره‌ می شود، درباره‌ وحدت‌ مذاهب اسلامی سخنرانی هایی داشتند كه‌ همه‌ آنها در جهت‌ تنویر افكار و اعتلای ‌مذهب‌ تشیع‌ بوده است‌. معظم له در دانشگاه های هند به مسائل علوم مادی و پزشکی توجه فرموده و دعوت اساتید دانشگاه های هند را پذیرفته و از آن دانشگاه ها و کشفیات آنها بازدید به عمل آوردند. معظم له در دانشگاه اسلامی « علی گره » سخنرانی کردند و با مرحوم استاد دکتر کلب عابد آشنا می شوند و ایشان را به ایران دعوت می کنند و از زحمات او به این وسیله تقدیر می نمایند.
bio23

سخنرانی حضرت آیت الله ابطحی در بمبئی برای شیعیان

۳ـ سفر به‌ تركیه‌:

معظم‌ له‌ طی اقامت‌ یك ماهه‌ خود در تركیه‌، در شهر ارزنجان‌ و ارض‌ روم‌ درباره‌ مذهب‌ اهل‌ حق ‌(علی الهی ها) كه‌ در آن‌ زمان‌ حدود چهارده‌ میلیون‌ پیرو داشت‌ با دانشمندان‌ آنها به‌ گفتگو می نشینند و ازعقاید آنها اطلاع‌ كاملی حاصل‌ می نمایند و جمعی از آنها را با دین‌ مقدس‌ اسلام‌ و حقایق‌ تشیع‌ آشنا می سازند. همچنین در شهر استانبول‌ با دانشمند بزرگ ‌،مرحوم‌ پروفسور گلپنارلی گفتگوهایی درباره‌ فلسفه‌ اسلامی داشته‌ و با معظم‌ له در چگونگی تبلیغ‌ تشیع‌ در تركیه‌ مذاكره‌ می كنند. شرح‌ مفصل‌ مطالب‌ فوق‌ در كتاب های‌ « پاسخ‌ ما » و كتاب « شبهای‌ مكه‌ » نوشته‌ شده است.
 
دیدار با مرحوم استاد پروفسور کلپنارلی در استانبول ترکیه

۴ ـ سفر و اقامت در‌ سوریه‌:

معظم ‌له‌ طی سالها اقامت‌ در سوریه‌، با مرحوم آیت الله شهید سید حسن شیرازی‌ در خصوص ‌مستبصر شدن‌ دانشمندان‌ علوی همکاری‌ می کردند و جمع‌ زیادی‌ از علویین‌ و یا به‌ اصطلاح‌ خودشان‌ اهل‌ حق‌ و یا علی اللهی ها را ‌در آنجا و در ایران به اسلام‌ واقعی دعوت‌ نموده‌ و به وسیله‌ مبلغینی که‌ به‌ آنجا می فرستادند، جمع‌ زیادی‌ را مستبصر کرده و با علمای‌ علوی مانند شیخ عبد الرحمن خیر در سوریه‌ بحث‌ و گفتگو نموده‌ و آنها را با حقایق‌ اسلام‌ و صراط مستقیم آشنا می نمایند و از آنها برای‌ پای بند بودن‌ به‌ قوانین‌ مذهب‌ تشیع‌ امضا و اقرار گرفتند. معظم له با آیت الله واحدی در ارتباط صمیمانه ای بوده و با آیة الله فهری از جوانی آشنا بوده و با آنها در خدماتشان همکاری می کردند.
bio24

آیت الله سید حسن ابطحی در حرم حضرت رقیه سلام الله علیها

۵ ـ سفر به‌ لبنان‌:

معظم‌ له‌ به‌ خاطر رفاقت‌ و صمیمیتی که‌ با آیت الله امام‌ موسی صدر و مرحوم‌ علامه‌ شیخ‌ جواد مغنیه‌ داشتند در لبنان‌ به‌ فعالیت های‌ مذهبی در ارتباط با مجلس‌ اعلای‌ شیعیان‌ پرداختند و پس‌ از مفقود شدن‌ امام‌ موسی صدر ارتباطشان‌ با آن‌ مجلس‌ قطع‌ می گردد ولی بخاطر ترجمه شدن کتاب های ایشان به عربی علماء لبنان در با ایشان در تماس بودند و آنها دوستانه به معظم له کمک می کردند و ارتباط داشتند.
download

آیت الله سید حسن ابطحی با علامه ‌شيخ ‌جواد مغنيه ‌در سال‌ ۱۳۵۰ شمسی

۶ـ سفر به‌ عربستان‌ سعودی‌:

در شهر مقدس‌ مکه‌ و مدینه‌ با علمای‌ بزرگ‌ وهابیت‌ درباره‌ اشتباهاتی که‌ در مساله توسل‌ به‌ اهل‌ بیت‌ عصمت‌ و طهارت علیهم‌ السلام‌ و شفاعت آنها در قیامت‌ و زیارت‌ قبور خاندان‌ عصمت علیهم ‌السلام‌ و تعظیم شعائر الهی به وسیله ساختمان‌ قبور ائمه‌ اطهار علیهم ‌السلام و مساجد و آثار پیشوایان‌ اسلام‌ دارند، بحث ها و گفتگوهایی نموده‌ و بعضی از دانشمندان‌ بزرگ‌ آنها را قانع‌ کرده‌ تا جائی که‌ یکبار بزرگترین عالم‌ مکه‌ را به‌ مذهب‌ مقدس‌ تشیع‌ مشرف‌ کردند. شرح‌ مفصل‌ این‌ فعالیت ها در کتاب شبهای مکه نقل شده است.
bio26

حضرت آیت الله سید حسن ابطحی در کنار مسجد الحرام در مکه مکرمه

۷- سفر به ایتالیا و دیداری از واتیکان:

در این سفر وقتی معظم له به رم پایتخت ایتالیا وارد شدند از شهر رم دیدن کردند و آثار باستانی و ظلم و ستم گذشتگان آن سامان را با چشم عبرت دیدند و در سفارت ایران که می گفتند آنجا خانه موسیلینی همان قسی القلب معروف بوده است از طرف سفارت پذیرائی شدند و سپس در خانه فرهنگ ایران به دیدار و تحقیق مسائل فرهنگی ایران در رم پرداختند و چون واتیکان اگر چه مملکت مستقلی است و مرکز استقرار پاپ است ولی در وسط شهر رم واقع شده. لذا با هماهنگی قبلی از کلیسای بزرگ واتیکان دیدن کردند و چگونگی بخشش گناهان بوسیله کشیش ها را دیدند و آنچه مسیحیان از کتاب مقدس نقش و نگار به در و دیوار کلیسای واتیکان کشیدند ملاحظه نمودند و با تاسف که چرا مسیحیت کاتولیک و یا سایر مسیحیان به حقایق اسلام توجه نکرده و خود را سرگرم این تصویر ها نمودند از شهر رم گذشته و به یونان رفتند.
bio27

در کنار آثار باستانی یونان

۸- سفر به‌ یونان‌:

در سال ۱۳۶۹ هجری‌ شمسی با دعوتی كه‌ از طرف‌ حجت‌ الاسلام‌ والمسلمین‌ جناب‌ آقای‌ سید محمد خاتمی ( وزیر فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی آن‌ وقت‌ ) به‌ عمل‌ آمد معظم‌ له‌ را برای‌ اولین‌ سمپوزیوم بین‌ المللی اسلام‌ و مسیحیت‌ ارتدوكس‌ دعوت‌ نمودند و معظم له‌ در آن‌ سمپوزیوم مساله مهم‌ حكومت‌ واحد جهانی بوسیله‌ مصلح‌ آخر الزمان‌ كه‌ روزی‌ برقرار خواهد شد و دنیا تحت‌ پوشش‌ عدل‌ و داد واقع‌ می گردد از نظر‌ ادیان‌ مختلف بالاخص اسلام، طی مقاله ‌ای‌ مطرح‌ كردند و آنچنان‌ مقاله‌ معظم ‌له‌ مورد توجه‌ دانشمندان‌ قرار گرفت‌ كه‌ در مجله‌ های‌ یونان‌ به‌ چاپ‌ رسید و رئیس‌ سمپوزیوم‌ اعلام ‌كرد كه‌ در مورد بحث‌ مطرح شده در این‌ مقاله‌ باید سمپوزیوم‌ مستقلی تشكیل‌ شود. حضرت‌ آیت‌ الله ابطحی، با رجال‌ و دانشمندان‌ و كشیش های‌ مسیحی ارتدكس‌ به‌ بحث‌ و گفتگو پرداختند و آنها را مجذوب‌ خود ساختند که شرح‌ مفصل‌ این‌ « سمپوزیوم‌ » در كتاب‌ مصلح‌ آخر الزمان ‌آمده ‌است.
bio22

تصویر یکی از مجلات یونان

۹ - سفر به کویت:

حضرت آیت الله ابطحی مکرر با دعوت بعضی از علمای اهل معنی و ارادتمندان به حضرت بقیة الله ارواحنا فداه به کویت مسافرت کردند و در اجتماعات جوانان رشید و امام زمانی آنجا شرکت کرده و سخنانی در اعتقادات و مسائل مختلف معنوی برای آنها بیان نمودند و شب ها اکثرا پاسخ به سوالات علمی و فلسفی شیعیان آنجا را می دادند.
bio28

در کویت با آیت الله طبرسی

۱۰ - سفر به عراق:

سفرهای متعدد که معظم له به عراق کرده بودند به شرح زیر است:
سفر اول: در سال ۱۳۳۳ شمسی از طریق خرمشهر و بصره با مرحوم حاج ملا آقاجان زنجانی و مرحوم شهید هاشمی نژاد و مرحوم حجة الاسلام آقای مظفری و جناب آقای حاج سید تقی خاموشی بود که حدودا یک ماه طول کشید.
سفر دوم: در سال ۱۳۳۴ که معظم له برای تحصیل علوم دینی با مرحوم شهید هاشمی نژاد به نجف اشرف مشرف می شوند و از درس خارج مراجع تقلید آن وقت که در بالا ذکر شد استفاده می کنند.
سفر سوم: در سال ۱۳۴۳ بدون گذرنامه با مرحوم حجة الاسلام آقای حاجی واله که در ماه مبارک رمضان بوده است.
سفر چهارم: در سال ۱۳۴۸ که با مرحوم امام خمینی رضوان الله علیه که به نجف اشرف تبعید بودند ملاقات می کنند.
سفر پنجم: در سال ۱۳۵۰ شمسی با ماشین شخصی با جمع خانواده مشرف می شوند و از آنجا به سوریه می روند و در این سفر بهره های علمی و معنوی خوبی می برند.
سفر ششم: در سال ۱۳۷۶ که پس از ۲۶ سال دوران حکومت صدام و حزب بعث که می فرمودند: عراقی را که قبلا من دیده بودم با این عراق خیلی فرق داشت زیرا آن عراق صد در صد آباد و این عراق صد در صد خراب بود.
سفر هفتم: در سال ۱۳۷۷ که باز هم در دوران حکومت صدام بود که با جمعی از رفقای اهل تزکیه نفس مشرف شده بودند و بسیار به معظم له از لحاظ معنوی خوش گذشته بود.
سفر هشتم: در سال ۱۳۸۰ با معیت فرزند ارشدشان آقا سید محمد علی که آن وقت معاون پارلمانی رئیس جمهور بودند و در این سفر به دستور مسئولین عراقی معظم له را با مامورین امنیتی برای زیارت از اماکن مقدسه به همه جا رفتند. حتی ایشان می فرمودند: یک شب درب سرداب حرم مطهر حضرت اباالفضل العباس علیه السلام را گشودند و ما به چشم خود دیدیم که چگونه اطراف قبر مطهر آن حضرت را تا کمر آب گرفته است بالاخره از آن آب متبرک شدیم و بیاد عطش آن خاندان بودیم.
bio29

در کربلا بین الحرمین